سید محمد رستگاری، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان یزد در یادداشتی نوشت: در جغرافیای کویری، نوشتن تنها ثبت وقایع نبود، بلکه عهدنامه‌ای برای بقا به شمار می‌رفت. اسناد در این دیار، سازه‌های پنهان تمدنی هستند که در زیر پوسته خشتی شهر جریان دارند. یزد جهانی، پیش از آنکه مجموعه‌ای از بناهای باشکوه باشد، یک اراده مکتوب است. اگر کویر با سختی اقلیم حکم به فنا می‌داد، انسان یزدی با سلاح قلم و تدوین نظام‌نامه‌های دقیق، حکم به ماندگاری صادر کرد.

۱۹ اردیبهشت، فرصتی برای تامل در این واقعیت است که میراث مکتوب در این دیار، نه یک دارایی راکد در بایگانی‌ها، که بنیان فکری تمدنی است که امروز جهان به احترام آن ایستاده است. در یزد، هیچ قناتی حفر نشد و هیچ بنایی برافراشته نشد، مگر آنکه پیش از آن، منطق زیست آن بر روی کاغذ نقش بسته بود.

میراث مکتوب؛ روایت ناگفته توده‌ها

برخلاف تاریخ‌های رسمی که اغلب بر مدار فتوحات قدرت چرخیده‌اند، میراث مکتوب یزد، تاریخ زندگی مردم است. در وقف‌نامه‌ها، طومارهای آبی و بنچاق‌های کهن این شهر، صدای صریح مردمانی شنیده می‌شود که بر پایه عقلانیت، مدارا و عدالت، جامعه‌ای استوار بنا کردند. این اسناد، دموکراتیک‌ترین لایه هویت ما هستند که حافظه جمعی را نه از طریق قدرت، بلکه از دل باورهای اخلاقی و تعهدات انسانی خلق کرده‌اند. بازخوانی این میراث به معنای تمرکززدایی از روایت‌های کلیشه‌ای و رسیدن به اصالت ناب ایرانی است.

حکمرانی دانش‌محور در زمینه سند

امروز در وزارت میراث‌فرهنگی، با تاکید بر حکمرانی دانش‌محور و ضرورت سنددار کردن آثار تاریخی، فصلی نوین در صیانت از دارایی‌های ملی آغاز شده است. ما در یزد، این رویکرد را یک راهبرد بنیادین می‌دانیم. سنددار کردن بناهای شاخص، میراث ملموس را به یک اعتبارنامه حقوقی تبدیل می‌کند؛ اقدامی که از هویت تاریخی ما در برابر تلاطم زمان و تعرض‌های قانونی محافظت می‌کند. صیانت هوشمندانه به معنای قرار دادن سند در کانون توجه است؛ چرا که سند هم ریشه بنا را روایت می‌کند و هم بقای آن را تضمین می‌کند.

از سکوت آرشیو تا پویایی دیجیتال

میراث مکتوب یزد گنجینه‌ای وسیع است که نباید در انزوای بایگانی‌ها بماند. سندی که خوانده نشود و با نسل امروز سخن نگوید، بخشی از تاریخ از دست رفته به شمار می‌رود. ما با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و نهضت دیجیتال‌سازی، به دنبال آن هستیم که این سرمایه نمادین را به دانش کاربردی تبدیل کنیم. دسترسی آزاد پژوهشگران به اسناد تاریخی یزد به معنای بازگرداندن خرد نیاکان به متن زندگی معاصر است. ما می‌خواهیم میراث مکتوب بخشی از فهم عمومی جامعه از ریشه‌های خویش باشد.

‌خانه‌های یزد؛ پاسداران خاموش تاریخ

بخش بزرگی از غنای مکتوب این دیار در میان صندوقچه‌های قدیمی و آرشیوهای خانوادگی مردم نهفته است. یزد شهری است که در آن خانواده، نخستین نگاهبان اصالت بوده است. ما در این روز ملی، ضمن تبریک به همکاران حوزه اسناد و کتابخانه ملی یزد، آمادگی خود را برای همکاری دو جانبه در مسیر صیانت از این گنجینه‌ها اعلام می‌کنیم. هر برگ سند قدیمی در خانه‌های این شهر، قطعه‌ای از پازل بزرگ تمدن ما است که صیانت از آن رسالتی اخلاقی به شمار می‌رود.

دیپلماسی کلمه؛ یزد در آینه حافظه بشریت

یزد به عنوان یک شهر جهانی، مسئولیتی فراتر از مرزها دارد. میراث مکتوب ما زبان گویای عقلانیت و صلح‌طلبی تمدن ایرانی در پهنه تاریخ است. اسناد هم‌زیستی ادیان و مکاتبات تجاری جاده ابریشم در یزد، معتبرترین مدارک برای دیپلماسی میراث هستند. ما میراث مکتوب را ابزاری برای معرفی چهره واقعی و درخشان ایران به جهان می‌دانیم که در آن خرد و قلم بر هر امر دیگری مقدم بوده است.

سخن فرجامین؛ تاریخی که آینده را می‌سازد

روز ملی اسناد برای ما در یزد، روز بیعت دوباره با حرمت قلم است. ما معتقدیم تمدنی که حافظه مکتوب خود را از دست بدهد، در مسیر آینده دچار سرگردانی خواهد شد.

توجه به میراث مکتوب خردمندانه‌ترین سرمایه‌گذاری برای حفظ کیان ایران است. ما در یزد با تکیه بر اوراق مانی که از پیشینیان به یادگار مانده، ایستاده‌ایم تا روایتگر شکوهی باشیم که نه بر خاک، بلکه بر جان کاغذ ثبت شده است. میراث مکتوب یزد، سند بیداری ما و چراغ راهی برای فرداهای روشن است.

انتهای پیام/